Debaty sejmowex789 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie skutków obowiązywania ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Jana Kochanowskiego w sprawie skutków obowiązywania ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, przekazaną przy piśmie znak: SPS-0202-4438/00, uprzejmie udzielam odpowiedzi na pytania pana posła.    1. Kiedy obecny rząd wystąpi z inicjatywą podniesienia składki na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż jej obecna wysokość jest niewystarczająca?    Uprzejmie informuję, że w sprawozdaniu pełnomocnika rządu ds. wprowadzenia powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego z przebiegu wdrażania w życie przepisów ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (DzU nr 28, poz. 153 z późn. zm.), przedłożonym w dniu 24 maja br. Radzie Ministrów, zawarto wniosek o zwiększenie składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wniosek ten jest obecnie przedmiotem prac w ramach rządu. Zgodnie z art. 169d wymienionej ustawy Rada Ministrów przedstawi Sejmowi RP sprawozdanie z wykonania ustawy wraz z wnioskami dotyczącymi wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne.    2. W jaki sposób można obniżyć ceny leków, tak by zwiększyć dostępność do nich dla osób niezamożnych?    Uprzejmie informuję, że leki zakwalifikowane przez ministra zdrowia do wykazu leków refundowanych podlegają różnym zasadom tworzenia cen, w zależności od tego, czy są to leki produkowane w kraju, czy importowane. Do leków produkowanych w kraju, które zostały wpisane do wykazów leków refundowanych, ceny urzędowe ustala minister finansów. Do leków importowanych wpisanych do wykazów leków refundowanych ceny są ustalane w wyniku negocjacji Ministerstwa Zdrowia z producentami leków. Na pozostałe leki nierefundowane zgodnie z obowiązującymi przepisami są ustalane ceny umowne.    Na ceny głównie wpływają:    - koszty uzyskania leku,    - decyzje ministra finansów odnośnie nowych cen urzędowych,    - zmiany cen leków związane z różnicą kursów walut obcych względem złotówki; ewentualne wzrosty cen w złotych są wynikiem dewaluacji złotego.    Ponadto informuję, że minister zdrowia wystąpił do ministra finansów o obniżenie marż hurtowych i detalicznych. Rozporządzeniem z dnia 31 marca 2000 r. (weszło w życie 1 maja 2000 r.) minister finansów ustalił dla leków refundowanych nowe marże hurtowe i detaliczne, które uległy obniżeniu z 13,4% do 11%, jak również obniżył marże detaliczne dla leków powyżej 100 zł z 16% na 16 zł. Powyższe zmiany marż spowodowały obniżenie cen detalicznych leków, jednakże spotkało się to także z licznymi protestami organów samorządowych, gospodarczych i samorządu aptekarskiego.    Odnosząc się do pytania pana posła uprzejmie informuję, że na podstawie art. 22 ust. 3 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (DzU z 1998 r. nr 64, poz. 414, z późn. zm.) osobom i rodzinom może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej na pokrycie w całości lub części kosztów leków.    3. W jakim stopniu obecna ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz praktyka służby zdrowia wynikająca z założeń tej ustawy jest zgodna z Konstytucją RP - w szczególności z art. 68 pkt 1, 2, 3?    Uprzejmie informuję, że dotychczas żaden z przepisów ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym nie został uznany za niezgodny z Konstytucją RP.    Należy dodać także, iż prezydent RP nie skorzystał z prawa wynikającego z art. 122 Konstytucji RP, tj. do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem w sprawie zgodności z konstytucją przed jej podpisaniem i opublikowaniem.    Zgodnie z art. 83 konstytucji każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej, w tym wynikającego z art. 68 ust. 1-3 Konstytucji RP prawa obywateli do ochrony zdrowia.    4. W jaki sposób można zmodyfikować metody działania kas chorych, tak by pacjenci byli przekonani, że kasy rzeczywiście, a nie tylko nominalnie realizują interesy osób chorych?    Kasy chorych już od pierwszego dnia swej działalności zostały obarczone pełną odpowiedzialnością za wszystkie nieprawidłowe sytuacje, jakie zdarzyły się w ochronie zdrowia. Należy wskazać, iż także fakt uwikłania kas chorych w konflikt ze środowiskiem medycznym oraz przekazanie za pośrednictwem kas środków na wypłatę ˝13˝ dla pracowników sfery budżetowej ochrony zdrowia (wykroczenie poza zakres kompetencji i zadania kas chorych) przyczynił się do ich negatywnego odbioru.    Równocześnie obarczono kasy chorych odpowiedzialnością za niezałatwienie sporów zbiorowych w zakładach opieki zdrowotnej oraz obciążono za złe funkcjonowanie całości systemu ochrony zdrowia, a także każde pojedyncze nieprawidłowe zachowanie pracowników ochrony zdrowia.    Powyższe należy uzupełnić o olbrzymią ilość wymagań i roszczeń ubezpieczonych oraz szeroki zakres zadań nałożonych na nową instytucję.    Nie bez znaczenia jest także ewidencjonowanie skarg i wniosków oraz kontrola świadczeniodawców w tym zakresie, w szczególności natychmiastowe reagowanie na nieprawidłowości.    Należy dodać, iż wizerunek kasy chorych w znacznym stopniu zależy od podjętych działań informacyjnych na rzecz ubezpieczonego.    Powyższe rozwiązania zapewne pozwolą usprawnić działalność kas chorych oraz uczynić tę instytucję w pełni reprezentującą ubezpieczonych, w szczególności zaś w zakresie zapewnienia jakości świadczeń (zgodnych ze standardami) udzielanych w zakładach opieki zdrowotnej.    5. Czy nie należałoby powołać rzecznika praw pacjenta, jako odrębną instytucję uniezależnioną od kas chorych, posiadającą swoje agendy w każdym z 16 województw?    Wychodząc naprzeciw społecznym oczekiwaniom, w kasach chorych, decyzją pełnomocnika rządu ds. wprowadzenia powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, z dniem 1 września 1999 r. powołano osoby do pełnienia funkcji rzecznika praw pacjenta - gwaranta przestrzegania i dochodzenia praw przez pacjenta; rzecznicy stali się dla pacjentów nie tylko powiernikami, ale także przewodnikami po systemie ubezpieczeń zdrowotnych.    Co do tego, że rzecznik praw pacjenta powinien być w przyszłości instytucją niezależną, zgadzają się wszystkie zainteresowane strony, w tym także środowiska lokalne, samorządowe zainteresowane kreowaniem praw pacjenta oraz ich realizacją w zależności od posiadanych zasobów (będących w ich gestii jako organizatorów opieki zdrowotnej).    Jednym z proponowanych rozwiązań jest usytuowanie rzecznika praw pacjenta w strukturach wojewody.    6. Jakie prawa ubezpieczonych są najczęściej łamane - krótki bilans działalności rzeczników praw pacjenta usytuowanych w ramach kas chorych?    Analiza skarg wskazuje, że przepisy Karty praw pacjenta naruszane są głównie w zakresie:    - art. 7 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej (dotyczy prawa pacjenta do natychmiastowego, niezależnie od okoliczności, udzielania mu świadczeń zdrowotnych, jeżeli znajduje się on w stanie zagrożenia życia lub zdrowia),    - art. 18 ust. 1 pkt 1 wymienionej ustawy (dotyczy prawa pacjenta do udostępniania mu dokumentacji medycznej lub wskazania osoby, której ta dokumentacja może być udostępniona, oraz ochrony danych w niej zawartych),    - art. 19 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy (dotyczy prawa do informacji o stanie zdrowia),    - art. 19 ust. 1 pkt 3 wymienionej ustawy (dotyczy wyrażenia zgody lub odmowy na udzielanie świadczeń zdrowotnych - prawo to nie dotyczy świadczeń, których udzielanie bez zgody pacjenta regulują odrębne przepisy),    - art. 30 ustawy o zawodzie lekarza (dotyczy prawa uzyskania od lekarza pomocy w przypadku zagrożenia utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia, a także w innych przypadkach niecierpiących zwłoki),    - art. 36 ust. 1 wymienionej ustawy (dotyczy prawa poszanowania przez lekarza intymności pacjenta, jego godności osobistej, a także do wyrażenia zgody, lub jej odmowy, na uczestniczenie przy udzielaniu świadczeń osób innych niż personel medyczny konieczny do jego przeprowadzenia).    Z powyższego wynika, iż skargi pacjentów dotyczą jakości udzielanych usług oraz mają związek z dostępnością do świadczeń. Wydziały skarg i wniosków kas chorych systematycznie monitorują respektowanie praw pacjenta, dokonują kontroli w tym zakresie oraz interwencji w zakładach opieki zdrowotnej.    Należy także dodać, że zgodnie z art. 18a ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. (DzU nr 91, poz. 408 z późn. zm.) organizację i porządek procesu udzielania świadczeń zdrowotnych w zakładzie opieki zdrowotnej określa regulamin porządkowy zakładu opieki zdrowotnej, ustalony przez kierownika zakładu, którego powołuje podmiot, który utworzył zakład.    Pacjent ma prawo wnieść skargę do kierownika zakładu bądź podmiotu, który utworzył zakład, jeżeli rodzaj i zakres świadczeń narusza postanowienia regulaminu porządkowego ustalonego w zakładzie lub poziom udzielanych świadczeń.    Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że skargi pacjentów obejmują działalność zakładów opieki zdrowotnej, nie zaś kas chorych.    7. Kiedy będzie uproszczony dostęp pacjentów do lekarzy specjalistów poprzez np. likwidację konieczności uzyskiwania skierowania do specjalisty - od lekarza pierwszego kontaktu?    Rolę lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w nowym systemie ochrony zdrowia określono ˝jako przewodnika i doradcy pacjenta˝, a zakres jego zadań obejmuje prewencyjne, lecznicze, diagnostyczne funkcje, w tym m.in. przygotowanie pacjenta do udzielenia mu efektywnej porady specjalistycznej, skierowanie pacjenta na leczenie lub konsultację do lekarza specjalisty lub specjalistyczne leczenie w warunkach szpitalnych. Ponadto wymaga wypracowania zasad współpracy, zakresu współzależności i kompetencji pomiędzy podstawową opieką zdrowotną a ˝specjalistyką˝.    W zakresie kompetencji lekarza specjalisty mieści się przejęcie, diagnozowanie i leczenie pacjenta w przypadkach chorobowych wykraczających poza zakres kompetencji lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, udzielanie wyczerpującej konsultacji oraz wskazywanie pacjentowi miejsc, w których może być wykonywana zlecona przez tego lekarza diagnostyka lub przewidziane przez niego firmy leczenia.    Wydzielenie struktur podstawowej opieki zdrowotnej umożliwia spełnienie zasady przekazywania kompetencji na niższe szczeble, wzmocnienie jej znaczenia przy dążeniu do wzrostu skuteczności opieki nad pacjentem. Istotą jest bowiem poprawa dostępności i jakości świadczeń oraz ciągłość opieki.    Jednocześnie należy dodać, iż na podstawie art. 31 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodzie lekarza (DzU z 1997 r. nr 28, poz. 152 z późn. zm.) lekarz ma obowiązek udzielić pacjentowi przystępnej informacji o jego stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych, leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu. Lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością (art. 4 ustawy). Ponadto w razie wątpliwości diagnostycznych lub terapeutycznych lekarz z własnej inicjatywy bądź na wniosek pacjenta, jeżeli uzna to za uzasadnione w świetle wymagań wiedzy medycznej, powinien zasięgnąć opinii właściwego lekarza specjalisty lub zorganizować konsylium lekarskie (art. 37).    Na działania lub zaniechania lekarza pacjent ma prawo (por. pkt 6) wnieść skargę do kierownika zakładu lub podmiotu, który utworzył zakład, bądź okręgowej izby lekarskiej.    8. Jaki jest pogląd rządu i pani minister na postulat prywatyzacji służby zdrowia?    Na podstawie przepisu art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (DzU nr 133, poz. 872 i nr 162, poz. 1126) z dniem 1 stycznia 1999 r. jednostki samorządu terytorialnego przejęły (w większości) uprawnienia organu administracji rządowej, który utworzył samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej. Jednostki samorządu terytorialnego uzyskały prawo do tworzenia, przekształcenia i likwidacji zakładu.    Ponadto przyjęto w Polsce, iż integralnym elementem przebiegającej transformacji systemu opieki zdrowotnej jest restrukturyzacja zakładów opieki zdrowotnej, której celem jest przede wszystkim stworzenie warunków do racjonalizacji wydatkowania środków finansowych ponoszonych obecnie na utrzymanie optymalnej liczby szpitali i łóżek z odpowiednią strukturą podaży świadczeń, zapewniającej racjonalne wykorzystanie istniejącej bazy przy zachowaniu poziomu fachowego świadczeń i znacznie lepszym zaspokojeniu potrzeb zdrowotnych ludności. Zmieniający się system opieki zdrowotnej, sposoby praktykowania medycyny i korzystania z opieki szpitalnej powodują, że preferowany będzie program restrukturyzacji poprzez likwidację łóżek szpitalnych przy jednoczesnym rozwoju alternatywnych form opieki. Wyznaczenie jednostek podlegających restrukturyzacji powinno uwzględniać bezpieczny stan zapewniający dostęp pacjentów wymagających hospitalizacji do szpitali gwarantujących odpowiednie usługi.    Od roku 1999 realizowany jest rządowy Program działań wspierających dla pracowników zakładów opieki zdrowotnej jako element restrukturyzacji zatrudnienia związany z reformą ochrony zdrowia.    W 2000 r. rozpoczął się proces tworzenia regionalnych programów restrukturyzacji w ochronie zdrowia, czyli programów obejmujących jednostki ochrony zdrowia z całego województwa. Środki na realizację wymienionych programów pochodzą z budżetu państwa, w części ministra zdrowia, w roku 2000 (355 mln zł) zostaną rozdysponowane głównie na regionalne programy restrukturyzacji, które powinny stymulować pracę nad wieloletnimi planami rozwoju regionalnego w ochronie zdrowia.    Regionalny program restrukturyzacji winien otrzymać akceptację samorządów terytorialnych; w szczególności dotyczy to tych jednostek samorządu terytorialnego, które pełnią funkcje organu założycielskiego dla samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej.    Należy dodać, iż obserwuje się dużą dynamikę procesu prywatyzacji usług medycznych, o czym świadczy liczba umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych między kasami chorych a niepublicznymi zakładami opieki zdrowotnej.    9. Jaki wpływ mają organy założycielskie szpitali na kształt tych placówek na swoim terenie, np. co do posiadania określonych oddziałów, oraz jakie widzi pan możliwości oddziaływania tych organów na kasy chorych w sytuacji, gdy środki finansowe znajdują się w gestii kas chorych?    Stosownie do przepisów art. 1, art. 38, art. 35 ust. 1 i 2, art. 53-60 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (DzU nr 91, poz. 408, z późn. zm.) zakład opieki zdrowotnej jest wyodrębnionym organizacyjnie zespołem osób i środków majątkowych, utworzonym przez podmiot określony w art. 8 ust. 1-3 wymienionej ustawy, w drodze zarządzenia, w celu udzielania świadczeń zdrowotnych i promocji zdrowia. Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej posiada osobowość prawną.    Na mocy art. 36 tworzenie, przekształcanie i likwidacja ZOZ następuje na drodze zarządzenia organu, który utworzył zakład. Organ, który utworzył zakład, w zarządzeniu o utworzeniu publicznych ZOZ, określa formę gospodarki finansowej, kierunki działania oraz nadaje zakładowi statut (w tym określa politykę funkcjonowania i ustroju zakładu, podstawowe kierunki i obszar jego działania). W tym zakresie także dokonuje kontroli i oceny.    Ponadto, na mocy art. 44 wymienionej ustawy, organ, który utworzył zakład, powołuje kierownika zakładu, którzy zarządza zakładem i reprezentuje go na zewnątrz.    Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej prowadzi gospodarkę finansową na zasadach określonych w ustawie, z posiadanych środków i uzyskiwanych przychodów pokrywa koszty działalności i zobowiązań oraz samodzielnie gospodaruje przekazanymi w nieodpłatne używanie nieruchomościami i majątkiem skarbu państwa lub komunalnym oraz majątkiem własnym (otrzymanym i zakupionym).    Zakład opieki zdrowotnej wraz ze statusem samodzielności uzyskuje możliwość gromadzenia środków finansowych oraz osiągania i dysponowania nadwyżką finansową, możliwość pozyskiwania środków finansowych na inwestycje (w tym może uzyskiwać środki finansowe z wydzielonej działalności gospodarczej).    Uprzejmie informuję, iż w Polsce, podobnie jak w wielu krajach Unii Europejskiej, trwa proces dostosowywania struktur poszczególnych szpitali i proponowanej oferty świadczeń do aktualnych potrzeb zdrowotnych ludności, w tym planowania szpitali oraz stałego utrzymywania optymalnej ich liczby oraz liczby łóżek opieki krótkoterminowej z odpowiednią strukturą podaży świadczeń, uwzględniającą rzeczywiste zapotrzebowanie zdrowotne populacji i optymalne wykorzystanie istniejącej bazy. Nadrzędnym celem jest dążenie do uzyskiwania bardziej efektywnych i tańszych struktur.    Odnosząc się do pytania pana posła, należy podkreślić samodzielność zakładów opieki w zakresie prowadzonej działalności oraz możliwość kontraktowania świadczeń zdrowotnych, nie tylko z kasami chorych, a środki finansowe pochodzące z kas chorych nie mogą być wyłącznym źródłem przychodów zakładów opieki zdrowotnej zapewniającym finansowanie wszystkich bieżących potrzeb.    10. Kiedy należy spodziewać się jawności finansowej działalności systemu kas chorych (w związku z uznaniem przez specjalistów prawa finansowego podatkowego charakteru składki na ubezpieczenie zdrowotne), gdyż jawność jest jedną z zasad naczelnych o finansach publicznych?    Uprzejmie informuję, że składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest określona jako środek publiczny w świetle ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (DzU nr 155, poz. 1014 z późn. zm.).    Powyższe nie oznacza braku jawności środków finansowych pochodzących ze składek na ubezpieczenie zdrowotne, którymi zgodnie z wymienioną ustawą zarządzają kasy chorych.    Odnosząc się do pytania pana posła, podkreślić należy, iż kasa chorych sporządza na każdy rok plan finansowy zrównoważony w zakresie planów i wydatków, który zatwierdza Urząd Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych oraz który kasa chorych obowiązana jest podać do publicznej wiadomości. Obowiązkiem kasy chorych wynikającym z przepisów ustawy jest również podawanie do publicznej wiadomości rocznego sprawozdania finansowego. Ponadto wymieniona ustawa enumeratywnie określa w art. 127 i 128, co stanowi przychód, a co koszt kasy chorych.    W świetle powyższego nie można uznać, że działalność finansowa kas chorych jest niejawna.    11. Jak wygląda realny dostęp osób bezdomnych do wszystkich świadczeń medycznych?    Zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 3 oraz art. 11 pkt 2b, w związku z art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, osoby bezdomne, bez źródeł dochodu, nieobjęte obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, mają zapewnioną opiekę zdrowotną finansowaną z budżetu gminy poprzez ośrodki pomocy społecznej. Powyższe zadania pomocy społecznej nie oznaczają wprost uprawnienia bezdomnych do bezpłatnego leczenia, lecz obowiązek jednostek organizacyjnych pomocy społecznej do udzielania tym osobom zasiłków pieniężnych na pokrycie kosztów leczenia. Przy przyznawaniu takiej pomocy obowiązują wszystkie zasady i tryb przyznawania zasiłków określone w ustawie.    Należy ocenić jako nieprawidłową sytuację, w której zakłady opieki zdrowotnej bez porozumienia z jednostką pomocy społecznej podejmują kosztowne leczenie osoby nieubezpieczonej podającej się za bezdomną, a po zakończeniu leczenia przesyłają rachunek ośrodkowi pomocy społecznej lub powiatowemu centrum pomocy rodzinie. Tego typu sytuacje powodują liczne nieporozumienia, dlatego w tym zakresie niezbędna jest bezpośrednia i dobrze zorganizowana współpraca między jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej a zakładami opieki zdrowotnej.    Stosownie do art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (nr 91, poz. 408 z późn. zm.) żadne okoliczności nie mogą być przyczyną odmowy udzielenia świadczenia zdrowotnego, jeżeli zgłaszająca się osoba wymaga natychmiastowej pomocy medycznej ze względu na zagrożenia życia i zdrowia. W takim przypadku ZOZ również powinien jak najszybciej nawiązać kontakt z jednostką pomocy społecznej i uzgodnić wzajemne powinności i zobowiązania.    W obecnym stanie prawnym istnieje - na podstawie ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz ustawy o pomocy społecznej - wiele rozwiązań mających na celu pomoc w uzyskaniu świadczeń zdrowotnych osobom bezdomnym.    12. Czy jest zaplanowane zwiększenie wykazu wysokospecjalistycznych procedur medycznych finansowanych z budżetu państwa?    Uprzejmie informuję, że w roku 2001 zakłada się dynamiczny wzrost liczby procedur wysokospecjalistycznych, w szczególności zaś z zakresu kardiologii i transplantologii; nie przewiduje się natomiast rozszerzenia wykazu wysokospecjalistycznych procedur medycznych.    Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 31a pkt 7b ustawy o powszechnym obowiązku zdrowotnym, opinia Naczelnej Rady Lekarskiej jako reprezentantów i ekspertów środowiska lekarskiego będzie współtworzyć wymieniony wykaz świadczeń.    W konkluzji podkreślam, iż stworzono podstawy formalnoprawne do funkcjonowania reformy ochrony zdrowia, w tym prawa pacjenta i obowiązki udzielających świadczeń zdrowotnych.    Powołano podmiot do ochrony interesów osób ubezpieczonych - Urząd Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych.    Jednakże fakt równoczesnego wprowadzenia dwóch ważnych reform: reformy administracji publicznej i reformy systemu ochrony zdrowia, tworzący nowe uwarunkowania prawno-organizacyjne dla funkcjonowania systemu ochrony zdrowia, nie pozostał bez wpływu na sposób zarządzania podmiotami funkcjonującymi na rynku.    Należy dodać, iż w Polsce reforma systemu opieki zdrowotnej wiąże się nie tylko z potrzebą zwiększenia efektywności wykorzystywania dostępnych zasobów i zapewnienia równości w dostępie świadczeń zdrowotnych wśród populacji, ale również edukacją społeczeństwa: wprowadzenie reformy to długi i trudny proces.    Sukces jest uzależniony od zaangażowania nie tylko strony rządowej, ale przede wszystkim środowisk samorządowych (w większości są organem założycielskim dla zakładów opieki zdrowotnej), jak również pracowników ochrony zdrowia (w szczególności menedżerów); nie można tu pominąć roli pacjentów.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Maciej Piróg    Warszawa, dnia 21 sierpnia 2000 r.